Nhắc đến Hoàng Nhuận Cầm, nhà thơ lớn với những áng thơ đằm thắm, sâu lắng, nhiều người sẽ bật cười khi nhớ ra rằng ông chính là… bác sĩ Hoa Súng trong chương trình Gặp nhau cuối tuần. Ai mà ngờ được người đã trở thành tuổi thơ của không ít các cô cậu học trò thế hệ giữa 7x đến giữa 9x với nhịp điệu trầm tư của những “Viên xúc xắc mùa thu”, “Chiếc lá đầu tiên”, “Trong chiến hào biên giới”… lại có thể biến hóa linh hoạt trong một tiểu phẩm hài, với nhịp điệu nhanh, cử chỉ nhí trong vẻ ngoài nghiêm trang đạo mạo, đối thoại dí dỏm đến mức khiến mọi người cười nghiêng ngả!
Câu chuyện về lần nhà thơ lấn sân hài hước này, theo lời kể của những người cùng tham gia, vừa khiến người ta cười, vừa thấy cảm động, trở thành một lát cắt đặc biệt trong cuộc đời đầy màu sắc của ông.
***
Hoàng Nhuận Cầm không phải mới mẻ gì với diễn xuất. Ngoài thơ, ông còn viết kịch bản cho những bộ phim đã trở thành kinh điển như Đêm hội Long Trì, Hà Nội mùa Đông năm 46, Mùi cỏ cháy, Nhà tiên tri… Trong đó, Mùi cỏ cháy, bộ phim do đạo diễn Hữu Mười thực hiện, đã giúp ông đoạt giải Biên kịch xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 17. Vốn đã từng là “người lính thầm lặng” trên chiến trường, ông mang tất cả trải nghiệm ấy vào kịch bản, nên lối kể chuyện của ông vừa chân thực, vừa có tiết tấu nghệ thuật riêng.
Vì vậy, khi lần đầu được mời đóng Gặp nhau cuối tuần, Hoàng Nhuận Cầm chẳng hề ngần ngại. Với ông, nghệ thuật không phân ranh giới: thơ là một, hài cũng là một, đều là cách kể chuyện, đều là cách đưa cảm xúc đến với người khác. Và thế là bác sĩ Hoa Súng ra đời, một nhân vật vừa ngây ngô, vừa tinh nghịch, vừa biết “bốc thuốc” cho những căn bệnh đời thường bằng… tâm lý!
Bác sĩ Hoa Súng lúc nào cũng trong chiếc áo blouse trắng tinh tươm, đội mũ, đeo cặp in hình trái tim, tay cầm chiếc kim tiêm “cỡ đại” mà không phải để chích máu mà để… chích niềm vui vào người xem. Những pha chữa bệnh của ông vừa hài hước vừa duyên dáng khiến khán giả không khỏi thích thú, thậm chí có lúc “cười muốn rớt hàm”. Đạo diễn Khải Hưng kể rằng Hoàng Nhuận Cầm vốn có khiếu hài bẩm sinh, thích diễn xuất và luôn biết cách “bắt bệnh đời” theo cách riêng.
“Anh Cầm giấu nhẹm những đề tài cần ghi hình, không cho duyệt trước… Vậy nên, “bác sĩ Hoa Súng” cứ tưng tửng chọc cười, chọc vào thói hư tật xấu của đời, của người. Tiết mục nào của anh cũng làm mọi người cười nghiêng ngả và nhớ rất lâu. Anh lúc nào cũng lên cơn sáng tác và lúc nào cũng nghèo….”, đạo diễn Khải Hưng nhớ lại.
***
Có một câu chuyện vừa đầy hài hước mà cũng rất thú vị đó là ngày đầu quay “Gặp nhau cuối tuần” ở đường Nguyễn Chí Thanh (Hà Nội), Hoàng Nhuận Cầm đã bị công an bắt. Khi đó, ông mặc trang phục của bác sĩ Hoa Súng để quay cảnh bị ông chồng của một bệnh nhân đuổi đánh vì ghen. Người đóng vai ông chồng là dân nghiệp dư, không biết diễn nên khi “xuống tay” rất mạnh. Ông sợ đau nên chạy thục mạng. Chạy được một đoạn, ông bỗng thấy hai công an đuổi theo, thổi còi rồi hô to:
– Bắt lấy, bắt lấy… thằng tâm thần!
Túm được ông, họ bẻ ngoặt tay rồi hỏi:
– Trốn từ viện nào ra đấy. Trâu Quỳ phải không?
Thay vì giải thích đang đóng phim, ông trả lời:
– Em không tâm thần, em làm ở bệnh viện Tâm Hồn!
Nhân vật sau đó xuất hiện trên truyền hình, thu hút sự chú ý của khán giả. Có lần, đi qua đoạn đường cũ, hai công an ngày đó bắt ông thấy ông liền hô to:
– Chào bác sĩ Hoa Súng!
Điều khiến vai diễn thêm duyên chính là sự bản năng, tự nhiên của Hoàng Nhuận Cầm. Trong khi nhiều diễn viên phải theo sát kịch bản từng chữ, bác sĩ Hoa Súng lại có “chế độ ứng biến 100%”, giải quyết mọi “ca bệnh đời” bằng sự hài hước không thể giả tạo. Sinh thời, tại một buổi tọa đàm năm 2019, ông cho biết phần ghi hình ở bên ngoài đơn giản vì có sẵn kịch bản. Tuy nhiên, phần khám bệnh trên sân khấu khiến ông nhiều lúc toát mồ hôi. Thông thường, chỉ một phần ba câu hỏi có trước, còn lại do ông tự ứng biến. Có lần, một thanh niên 17 tuổi hỏi ông:
– Báo cáo bác sĩ Hoa Súng, em bị ca ra vâu (vẩu, răng hô) gia truyền và người yêu em cũng bị ca ra vâu. Vậy làm sao để chúng em hôn nhau?
Câu hỏi khiến MC Thảo Vân cười ngã ngửa, còn Hoàng Nhuận Cầm hoang mang vì không biết đối đáp ra sao.
Lúc thấy chàng thanh niên bước lùi về phía sau, ông chợt quát:
– Đứng lại! Các cụ dạy rằng, cứ yêu nhau đi. 5 năm, 10 năm, 20 năm, 50 năm, 70 năm. Yêu đến khi nào đầu bạc răng long, hôn nhau vẫn kịp, tình yêu trẻ mãi không già.
Phần “kê đơn thuốc” khiến khán giả vỗ tay thích thú.
MC Thảo Vân nhận xét nhà thơ xuất hiện là gây cười. Chị nhớ trong một tiểu phẩm, bác sĩ Hoa Súng phải nằm cáng. Tuy nhiên, khi đang di chuyển, cáng bị bục, ông rơi xuống đất. Biết ông rất đau nhưng khi chứng kiến biểu cảm gương mặt, hình thể của ông khi đó, cả êkíp không ai nhịn được cười. Chị nói:
– Cách diễn của anh Cầm hơi khoa trương nhưng phù hợp với vai đó, được mọi người yêu quý. Bác sĩ Hoa Súng đã trở thành cái tên mà ai cũng biết đến và không ai có thể thay thế. Đó thực sự là một thành công lớn của anh.
Sau này, Hoàng Nhuận Cầm rời chương trình, tập trung vào công việc sáng tác thơ và sản xuất phim. Tuy nhiên, ngoài đời, ông vẫn được nhiều người nhận ra, niềm nở “Chào bác sĩ Hoa Súng”. Trong một buổi giao lưu, khán giả nữ làm thơ tặng ông:
“Hoa súng ơi là ai
Cái tên ai ái, chẳng trai chút nào
Dáng người tầm thấp hay cao
Đời tư đã có em nào hay chưa?
Nhuận Cầm đáp lại:
“Đã hỏi thì anh xin thưa
Trong lọ mực thì anh chui lên
Dáng người như một mũi tên
Đẹp trai chắc chắn bỏ quên Lý Hùng
Đời tư vốn tính thẹn thùng
Mấy lần định nói cuối cùng lại thôi”.
***
Dù Gặp nhau cuối tuần đã dừng lại từ lâu, ký ức về bác sĩ Hoa Súng vẫn sống mãi trong lòng đồng nghiệp và khán giả. NSND Công Lý, NSND Xuân Bắc, Trà My, Quang Tèo hay MC Thảo Vân… vẫn nhắc về Hoàng Nhuận Cầm với tất cả sự kính trọng, trộn lẫn nụ cười: một nhà thơ nghiêm túc nhưng khi cần, sẵn sàng làm trò, sẵn sàng cười, sẵn sàng mang niềm vui đến cho mọi người.
Vai bác sĩ Hoa Súng, dù chỉ là tiểu phẩm hài, nhưng lại trở thành biểu tượng, gắn liền với tuổi thơ, tuổi trẻ của nhiều khán giả. Nhân vật nhăn nhó, lúng túng, bông đùa, nhưng luôn ẩn chứa sự nhân văn, lòng tốt, và cả nỗi niềm sâu lắng, như chính con người Hoàng Nhuận Cầm. Hài đối với ông không chỉ là tiếng cười mà còn là cách kết nối, cách nhìn đời bằng con mắt vừa châm biếm, vừa bao dung.
Ngày 20/4/2021, Hoàng Nhuận Cầm ra đi, nhưng hình ảnh bác sĩ Hoa Súng vẫn sống trong ký ức người xem, như một minh chứng rằng nhà thơ đại tài có thể mang thơ vào mọi nơi, kể cả những khoảnh khắc đời thường, những tiếng cười giản dị, những mảnh đời nhỏ bé. Và có lẽ, chính sự hài hước ấy làm cho vai bác sĩ Hoa Súng trở thành một kỷ niệm đặc biệt: không chỉ là một vai diễn, mà là một lát cắt của cuộc đời Hoàng Nhuận Cầm, nơi thơ và hài gặp nhau, nơi tài năng gặp đời thường, nơi nụ cười và cảm xúc đồng hành cùng nhau.
Khi nhớ về bác sĩ Hoa Súng, người ta không chỉ cười, mà còn cảm nhận được cái hồn thơ, cái duyên, và sự nhân hậu của Hoàng Nhuận Cầm. Một nhà thơ đi đóng tiểu phẩm hài, để lại tiếng cười, để lại kỷ niệm, để lại cảm xúc. Và quan trọng nhất, để người đời thấy rằng nghệ thuật là sống, là cười, là đồng cảm, là sẻ chia.
Ngô Tiến Vinh
Link video: Bác sĩ hoa súng – Idol một thời của thế hệ trẻ (Gặp nhau cuối tuần)
