Ðông Sơn cảnh chiếm nhất hồ thiên,
Bảo áp phi lai pháp giới yên,
Nham thạch điểm đầu hoàn vũ hạ,
Thiên hoa mãn thụ lộng phong tiền,
Ðế Bà hương hỏa phương lân cận,
Trịch Chúa xa luân cựu tích truyền,
Phổ độ hàng từ siêu khổ ải,
Thuần âu than hạ túc ngư thuyền.
Bản dịch:
Ðông Sơn cảnh chiếm một hồ riêng,
Uyên báu bay về, khói pháp chen,
Ðá núi điểm đầu, mưa phất xuống,
Ngàn hoa nở rộ, gió tung lên,
Ðế Bà hương hỏa thơm bên xóm,
Trịnh Chúa xe qua vết cũ còn,
Cứu độ bè từ qua bể khổ,
Chim âu ngủ đứng bến ngư thôn.
(Nhất Uyên Phạm Trọng Chánh)
“Đăng Đông Sơn Tự Kiến Ký” là bức tranh phong cảnh hữu tình kết hợp cùng chiều sâu triết lý, nơi nữ sĩ tìm về sự an nhiên trong từng nhịp thở của núi rừng. Bài thơ mở ra một không gian khoáng đạt, thiên nhiên và tâm linh giao hòa trọn vẹn.
Mở đầu, nữ sĩ khắc họa không gian tự tại của Đông Sơn: “Đông Sơn cảnh chiếm nhất hồ thiên / Bảo áp phi lai pháp giới yên”. Cảnh sắc Đông Sơn bao trùm cả một khoảng trời, nơi những cánh chim uyên (bảo áp) bay về giữa không gian tĩnh lặng của cửa thiền. Hình ảnh này gợi lên vẻ đẹp tự do, thoát tục, khi vạn vật cùng đắm mình trong sự thanh khiết của pháp giới.
Sự chuyển động của đất trời được tiếp nối bằng những nét vẽ đầy sức sống: “Nham thạch điểm đầu hoàn vũ hạ / Thiên hoa mãn thụ lộng phong tiền”. Đá núi như đang điểm đầu dưới vòm trời bao la, hoa nở rộ trên cành, đùa giỡn cùng cơn gió. Mọi cảnh vật dường như mang linh tính, cùng hòa nhịp với tinh thần của người tu tập.
Bài thơ còn gợi nhắc những dấu vết lịch sử đầy hoài niệm: “Đế Bà hương hỏa phương lân cận / Trịnh Chúa xa luân cựu tích truyền”. Hương khói nơi miếu thờ Đế Bà vẫn thơm ngát bên xóm nhỏ, dấu vết xe ngựa của chúa Trịnh xưa vẫn còn lưu truyền. Những chi tiết này tạo nên sự kết nối giữa dòng chảy thời gian và cõi thực tại, nơi lịch sử trở thành một phần của thiên nhiên vĩnh cửu.
Hai câu cuối khép lại bằng tinh thần từ bi của cửa Phật: “Phổ độ hàng từ siêu khổ ải / Thuần âu than hạ túc ngư thuyền”. Chiếc bè từ (bè cứu độ) hiện hữu giữa bể khổ, đưa con người tìm đến sự giải thoát. Hình ảnh chim âu ngủ yên trên bến nước ngư thôn trở thành biểu tượng cho sự an lạc cuối cùng. Sau những hành trình, sau những biến động của lịch sử và sự tu tập, con người trở về với bản tâm tĩnh lặng, nơi mọi sóng gió đều dừng lại, chỉ còn sự bình yên ở lại giữa cuộc đời.
“Đăng Đông Sơn Tự” vượt lên trên một bài thơ tả cảnh, là hành trình trở về của tâm hồn. Tại nơi thiên nhiên và đạo pháp giao hòa, mọi dấu vết lịch sử hay nỗi niềm nhân thế đều nhường chỗ cho sự tĩnh tại. Bài thơ để lại thông điệp giản dị: khi lòng người an yên như cánh chim âu tựa bến, mỗi chúng ta đều tìm thấy cõi Phật ngay giữa chốn nhân gian.
Thanh Ngân