Bạch lộ hoành giang thủy tiếp thiên,
Tùng lâm nhất thốc cách vân yên,
Nữ Vu trị vũ vô đông hạ,
Ngư phủ phi điêu hoặc hậu tiền,
Ngộ đạo cao tăng huề tích khứ,
Hiện thân Cổ Phật đáo kim truyền,
Ðăng lâm độc bộ Ðông Sơn thượng,
Thừa hứng lâm lưu nguyệt mãn thuyền.
Bản dịch:
Cò trắng qua sông nước nối trời,
Chùa thiền một cảnh khói mây trôi,
Nữ Vu trị thuỷ không đông hạ,
Ngư phủ thuyền qua sau trước bơi.
Ngộ đạo cao tăng mang gậy xuống,
Hiện thân Phật Tổ đến đây rồi.
Một mình lên núi Ðông Sơn dạo,
Thi hứng đầy thuyền trăng sáng soi.
(Nhất Uyên Phạm Trọng Chánh)
“Đăng Đông Sơn Tự Kiến Ký Kỳ 2” mở ra một không gian khoáng đạt, nơi thiên nhiên và tâm linh hòa quyện trong một nhịp đập vĩnh cửu. Nếu Kỳ 1 là sự tĩnh lặng nội tại, thì Kỳ 2 là sự chuyển động mạnh mẽ, đầy sức sống của cảnh vật và tâm hồn.
Bài thơ khởi đầu bằng: “Bạch lộ hoành giang thủy tiếp thiên / Tùng lâm nhất thốc cách vân yên”. Hình ảnh cò trắng vút qua dòng sông, kết nối trời và đất. Ngôi chùa ẩn hiện giữa mây khói ngàn thông, khẳng định vẻ đẹp thoát tục. Thiên nhiên tại đây mang dáng vẻ kỳ vĩ, bao la, xóa tan mọi ranh giới hữu hình.
Cuộc đời hiện hữu rõ nét qua nhịp sống của người dân chài và những huyền thoại cổ xưa. Hình ảnh “cao tăng mang gậy xuống” và “Phật Tổ hiện thân” đánh dấu sự gặp gỡ kỳ diệu giữa đạo và đời. Chốn Đông Sơn trở thành thánh địa, nơi các bậc giác ngộ lưu dấu, nơi quá khứ và hiện tại cộng hưởng mạnh mẽ. Sự xuất hiện của Nữ Vu và ngư phủ cho thấy đạo luôn gắn kết mật thiết với dòng chảy nhân thế, thấm đẫm trong từng hơi thở của đời sống lao động.
Và phần hay nhất của bài thơ nằm ở tâm thế của người hành giả: “Đăng lâm độc bộ Đông Sơn thượng / Thừa hứng lâm lưu nguyệt mãn thuyền”. Một mình dạo bước trên đỉnh núi, hứng khởi dâng trào theo dòng nước, trăng sáng đầy thuyền. Đây là khoảnh khắc thăng hoa của tâm hồn khi chạm đến chân lý. Cảnh sắc Đông Sơn lúc này đã gói trọn trong lòng người. Ánh trăng đầy thuyền chính là sự viên mãn của trí tuệ sau hành trình chiêm nghiệm.
Bài thơ kể về hành trình của sự tự do tuyệt đối. Khi Hồ Xuân Hương đứng giữa đất trời rộng lớn, trút bỏ những ràng buộc để tận hưởng ánh trăng thanh và nhịp sống tự nhiên, nữ sĩ như đã chạm đến cõi Phật. Bài thơ cũng để lại dư vị ngọt ngào về tâm thế của nữ sĩ lúc đó: khoáng đạt, tìm thấy niềm vui và sự giác ngộ ngay giữa cảnh sắc hữu tình.
Thanh Ngân