TUỔI THƠ DỮ DỘI – PHÙNG QUÁN
Việt Nam – một dân tộc mạnh mẽ, kiên cường, dám đứng lên chiến đấu để bảo vệ non sông, gấm vóc Tổ quốc ta. Chẳng có chiến thắng nào là tuyệt đối cả, bởi để có được Việt Nam hoà bình, độc lập, tự do, hạnh phúc như ngày hôm nay, cha ông ta đã đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt, bằng máu và bằng cả tính mạng bản thân. Chiến tranh không có thắng thua, không có đúng sai, chỉ có sự mất mát và hi sinh. Mỗi một cái chết nơi chiến trường đều là một sự tổn thất lớn lao, một nỗi đau mất mát với thân nhân và dân tộc. Trong những năm tháng kháng chiến ác liệt ấy, muốn lột tả chân thật, trần trụi và tàn khốc về chiến tranh, người ta đã dùng con chữ để nhớ, để tự hào về một thời bi hùng của lịch sử dân tộc và để tự nhắc nhở mình về trách nhiệm, nghĩa vụ cống hiến và xây dựng, phát triển đất nước của một người đã được thừa hưởng quá nhiều ân huệ từ quá khứ.
“Tuổi thơ dữ dội” thực sự là một toà tháp ngôn từ được lắng đọng bởi những trang sử hào hùng, bi tráng của đất nước ta. Tác giả đã lột tả tuổi thơ của một thế hệ đáng lẽ phải được sống trong sự vô lo vô nghĩ, ấy vậy mà phải cầm súng bước lên chiến trường.
Dành gần hai thập kỷ viết lên “Tuổi thơ dữ dội”, tác giả Phùng Quán mang lại cho độc giả nhiều cảm xúc thực sự đáng nhớ và khó quên. Nếu chưa hiểu yêu nước là gì, yêu nước như thế nào thì cuốn sách này sẽ giúp bạn phần nào trả lời những băn khoăn đó. Một cuốn sách xứng đáng được đọc đi đọc lại nhiều lần, xứng đáng là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất viết về chiến tranh Việt Nam. Tác phẩm dài bảy phần, được khởi thảo bên bờ Hồ Tây năm 1968 và hoàn thành trong lều cỏ giữa Hồ Tịnh Tâm năm 1986. Tôi tin rằng “Tuổi thơ dữ dội” không phải là một câu chuyện cổ tích mà là một câu chuyện có thật ở chốn trần gian. Bởi ở đó có những con người tuổi nhỏ đã tham gia vào cuộc kháng chiến chống xâm lược bảo vệ Tổ quốc, mặc cho tuổi thơ bị chôn vùi, mặc cho cái chết luôn chực chờ.
Tác phẩm xoay quanh cuộc sống của tiểu đội rất đặc biệt – Đội Thiếu niên trinh sát (hay Vệ Quốc đoàn thuộc trung đoàn Trần Cao Vân), nơi đây không tập hợp những chiến binh tinh nhuệ, cao siêu, mà đó là những cậu bé mới chỉ 13, 14 tuổi, mỗi em một tuổi thơ, mỗi em một quá khứ nhưng từ nhỏ đã mang trong mình một tình yêu to lớn dành cho gia đình, quê hương, đất nước, một lòng căm thù giặc mãnh liệt.
Đó là Mừng, một cậu bé dũng cảm, hồn nhiên và đáng yêu, nổi bật hơn hết là tấm lòng hiếu thảo với hy vọng khi đất nước độc lập có bác sĩ chữa bệnh cho người nghèo như mẹ của em; là Vịnh-sưa, “chú thợ súng nhỏ” luôn gương mẫu, nghiêm túc, kỷ luật; là Tư-dát láu lỉnh và hoạt ngôn, sẵn sàng “Xếp bút nghiên lên đường tranh đấu”; là cậu ấm nhà phó tổng trấn Trung kỳ Quỳnh-sơn ca, dù lớn lên trong no ấm và sự bao bọc của gia đình, em vẫn không ngần ngại bỏ nhà đi theo con đường Cách mạng, gia nhập Vệ Quốc đoàn; là chú bé Lượm-sứt kiên cường, dũng cảm, mưu trí, mang trên mình đầy đủ những phẩm chất của một người chiến sĩ Việt Minh khiến tụi Việt gian phải nể sợ, dè chừng. Đó còn là Hiền,Vệ, Bồng, Hòa, những chàng trai nhỏ bé nhưng phi thường, những mảnh ghép của một bức tranh quý giá về tình bạn, tình đồng đội, tình yêu đất nước, về những phẩm chất tốt đẹp của thiếu niên Việt Nam trước gông cùm, xiềng xích thực dân.
“Tuổi thơ dữ dội” – một nhan đề thật đặc biệt, tuổi thơ của những mảnh đời nhỏ bé biết hi sinh và cống hiến, nhập ngũ chỉ vì một vài lí do đâu đâu nhưng lại trở thành một phần của Cách Mạng. Tôi ấn tượng mãi với nhân vật Vịnh sưa, cậu bé khiến trái tim tôi thổn thức và rung động biết bao bởi tinh thần Cách mạng, lòng yêu nước nồng nàn chảy trong từng hơi thở, từng nhịp đập của em. Vịnh cùng ba em khác được cử vào một đội trinh sát cho trận đánh lớn, khi không thấy Quỳnh –đồng đội của mình đâu, người tổ trưởng “kỷ luật thép” Vịnh-sưa không ngại nguy hiểm mà lao đi tìm bạn trong đêm. Em bị lạc giữa lòng quân địch. Để rồi sáng hôm sau em đã phát hiện kho xăng đạn của địch, không một chút sợ hãi, Vịnh hiên ngang đánh tín hiệu về cho quân ta ngay trên nóc căn cứ địch. Giây phút ban chỉ huy nhận được tín hiệu yêu cầu bắn của Vịnh cũng là giây phút hi sinh, em vẫn cố trói thân mình vào cột thu lôi, trở thành đuốc hiệu soi sáng cho Vệ quốc quân tiến công, thiêu chảy kho xăng đạn của giặc. Em ra đi khi còn tuổi đời còn quá trẻ, độ tuổi đáng ra sẽ nhận được sự che chở, yêu thương thì em đã chiến đấu anh dũng và hy sinh một cách bi hùng, quả cảm. “Thân hình trần trụi, nhỏ bé mà lẫm liệt của người chiến sĩ thiếu niên đứng chon von trên đầu bọn giặc nước cùng với cây cột thép thu lôi mỗi lúc càng thêm lộ rực rỡ trên cái nền đỏ chói chang, tưởng như chính lửa đã tạc nên.”
Cũng đã rất lâu rồi, tôi chẳng còn nhớ lần cuối cùng tôi khóc vì cuốn sách này là khi nào? Đọc “Tuổi thơ dữ dội” khi tròn 15 tuổi, ở cái tuổi vô lo vô nghĩ, ngây thơ và trong sáng ấy đã cảm thức tôi thay đổi sâu sắc. Tôi nhận ra nền hoà bình chẳng thể nào tự dưng mà có, đó là kết tinh của giọt máu, giọt mồ hôi, giọt nước mắt, được đánh đổi bằng cả cái chết và sự hi sinh. Như một câu nói rất hay “Những hành động anh hùng, những tình cảm cao cả, những sự tích phi thường, là món ăn tinh thần tốt nhất, để nuôi dưỡng tuổi thơ”, tác phẩm “Tuổi thơ dữ dội” của Phùng Quán xứng đáng là cuốn sách gối đầu giường của biết bao thế hệ.
“Tuổi thơ dữ dội” – Phùng Quán chính là một thiên tiểu thuyết soi rạng cung đường trưởng thành của tôi. Như nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo từng nói “Đọc Tuổi thơ dữ dội chính là đọc lại một phần lịch sử tuổi thơ Việt, thấm đẫm xúc động, cảm phục và tự hào…”. Quả thật là như thế, gấp lại những trang tuổi thơ dữ dội, tôi vẫn luôn mong rằng quanh quẩn đâu đó nơi sâu thẳm trái tim hàng triệu con người Việt, vẫn tạc sâu những hình ảnh hào hùng, gan dạ ấy. Không chỉ để nhớ về sự hi sinh, cống hiến mà còn cho ta thấy được tuổi thơ dữ dội của những chiến sĩ trẻ tuổi cống hiến cho Tổ quốc đẹp đến chừng nào… Máu và nước mắt như chảy ra từ ngòi bút của Phùng Quán khi ông viết về cái chết của những đứa trẻ, chẳng biết tự bao giờ đã đi sâu vào tâm khảm tôi, như một nguồn nước nhẹ nhàng lan tỏa đến từng vi mạch của tâm hồn, nhắc tôi về những hi sinh, mất mát không có gì có thể đắp đổi được trong quá khứ và nhắc tôi về trách nhiệm, nghĩa vụ của bản thân, của một người trẻ, hãy sống và hành động sao cho xứng đáng. Quá khứ, cha anh đã “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh”. Tôi, chúng tôi hôm nay sẽ sống hết mình, cống hiến tất cả những gì có thể cho hôm nay và cho mai sau đất nước mãi phồn vinh.
Lê Thị Thơm
